หลักการและเหตุผลในการเลือกกิจกรรม 03: Mindfulness เพิ่มสติ / แมนดาลาเพิ่มสมาธิ

พูดกันอย่างตรงไปตรงมา สติ’ คือสิ่งที่สำคัญที่สุดในการใช้ชีวิตและมันจะทวีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ ในอนาคตจากเหตุผลสำคัญสองประการ ดังนี้

1. สังคมมีแนวโน้มจะพึ่งพิงวัตถุมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งการพึ่งพิงวัตถุภายนอกยิ่งทำให้จิตใจของเราอ่อนแอเปราะบางลง
2. สังคมมีช่องว่างระหว่างการเรียนรู้เรื่องสติที่ถูกจำกัดให้อยู่แต่ในวัดกับการเรียนในระบบทั่วไปและไม่ค่อยมีหลักสูตรไหนในโรงเรียนที่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้

สติไม่ใช่ปัจจัยที่มีความสำคัญต่อความสุขเท่านั้น แต่มันยังช่วยในเรื่องความสำเร็จในโลกการทำงานด้วย คนสองคนที่มีความฉลาดเท่ากัน ทักษะพอๆ กัน แต่มีสติต่างกันย่อมสร้างผลงานได้ต่างกัน แม้กระทั่งคนที่มีความฉลาดน้อยกว่า ทักษะน้อยกว่าแต่มีสติมากกว่าก็สามารถทำงานได้ดีกว่าคนที่ฉลาดมากๆ แต่สติน้อยได้

โลกทุกวันนี้เต็มไปด้วยสิ่งเร้าจิตใจจนยากที่จะมีสมาธิกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง น่าตกใจที่หลายคนไม่เคยตระหนักว่าสิ่งเหล่านั้นบ่อนทำลายศักยภาพของมนุษย์ขนาดไหน

มนุษย์เป็นสัตว์ที่มีสมองส่วนหน้าที่สามารถฝึกสติได้ เมื่อไม่ค่อยได้ใช้งานเพราะอยู่ในสังคมที่มีสิ่งเร้าตลอดเวลา สุดท้ายหลายคนจึงแทบไม่มีสติในการทำงานและใช้ชีวิต

สองกิจกรรมของ SMART – i Camp ที่มีส่วนช่วยในเรื่องสติกับสมาธิ คือ mindfulness ซึ่งเป็นการตามดูลมหายใจอย่างง่ายที่เด็กๆ สามารถทำตามได้ผ่านคำแนะนำที่จะช่วยให้พวกเขาได้ลองสังเกตลมหายใจของตัวเอง        เด็กๆ จะได้สังเกตความรู้สึกที่อวัยวะส่วนต่างๆ ไล่ตั้งแต่ศีรษะลงไปจนถึงฝ่าเท้าและจากฝ่าเท้าขึ้นมาที่ศีรษะ  แม้จะเป็นกิจกรรมย่อยที่ใช้เวลาไม่นานแต่ก็จะเป็นพื้นฐานที่ทำให้เด็กๆ สามารถฝึกสติได้อย่างต่อเนื่องเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่

อีกกิจกรรมคือ แมนดาลาซึ่งเป็นรูปทรงที่มีอยู่ตามธรรมชาติ

แมนดาลาไม่มีจุดเริ่มต้นและไม่มีจุดจบ มันถูกสร้างขึ้นจากรูปทรงที่มีอยู่ในธรรมชาตินำประยุกต์เป็นภาพเพื่อให้เด็กๆ ระบายสี โดยในขณะที่พวกเขาแต่งแต้มสีสันให้กับแมนดาลา พวกเขาจะได้ฝึกการเชื่อมโยงระหว่างสมองซีกซ้ายที่ทำงานด้านเหตุผล ตรรกะกับสมองซีกขวาซึ่งทำหน้างานในการจินตนาการและความรู้สึก เพราะสมองซีกขวาเป็นสมองส่วนที่แทบไม่ได้รับการพัฒนาจากการเรียนโดยทั่วไปเลย

คนที่จะเป็นอัจฉริยะหรือทำอะไรประสบความสำเร็จนั้นต้องมีพัฒนาการของสมองทั้งสองด้านที่สมดุลกัน สมองซีกซ้ายทำงานในเรื่องเหตุผล ตรรกะ ความคิดเชิงวิเคราะห์ซึ่งการเรียนตามปกติจะพัฒนาเรื่องนี้ แต่สมองซีกขวาทำงานในเรื่องอารมณ์ความรู้สึก จินตนาการ ญาณหยั่งรู้ซึ่งคนส่วนใหญ่คิดว่าเป็นเรื่องนามธรรมและพัฒนาไม่ได้ ด้วยความเข้าใจนี้เองทำให้คนส่วนใหญ่คิดว่าคนที่มีความคิดสร้างสรรค์เป็นคนที่มีพรสวรรค์ หารู้ไม่ว่ามันเป็นเรื่องที่สามารถเรียนรู้และฝึกฝนได้เช่นเดียวกับเรื่องตรรกะเหตุผลเลย

แมนดาลาเป็นเครื่องมืออันทรงพลังที่นักจิตวิทยาหลายคนนำมาใช้ โดยเฉพาะ ‘กุสตาฟ คาร์ล จุง’ ที่มักใช้แมนดาลาในการวิเคราะผู้ที่มาปรึกษา เขาบอกว่าแมนดาลาคือเครื่องมือที่เชื่อมต่อกับจิตใต้สำนึกโดยตรง ทั้งการเลือกสีสันและลักษณะการระบายจะสามารถบ่งบอกสิ่งที่อยู่ในจิตใต้สำนึกได้

นอกจากนี้ในกระบวนการเติมสีให้แมนดาลา เด็กทุกคนจะได้มองรูปทรงที่มีการนำสายตาเข้าสู่จุดศูนย์กลาง ทำให้พวกเขาเกิดสมาธิและค่อยๆ เปิดการทำงานของสมองซีกขวาจนกระทั่งเข้าสู่การทำงานที่สมดุลกับสมองซีกซ้าย

ทั้งหมดนี้คือประโยชน์ที่เด็กๆ ทุกคนจะได้รับจากสองกิจกรรมแห่งสติและสมาธิอย่าง mindfulness และแมนดาลา